Akciğer Kanseri Önleme

Dünya Akciğer Kanseri Günü (1 Ağustos) vesilesiyle, akciğer kanserinin önlenmesine bir göz atalım.

Risk faktörlerinden kaçınmak ve koruyucu faktörleri artırmak akciğer kanserini önlemeye yardımcı olabilir.

Kanser risk faktörlerinden kaçınmak, bazı kanser türlerinin önlenmesine yardımcı olabilir. Risk faktörleri arasında sigara içmek, aşırı kilolu olmak ve yeterince egzersiz yapmamak yer alır. Sigarayı bırakmak ve egzersiz yapmak gibi koruyucu faktörleri artırmak da bazı kanser türlerinin önlenmesine yardımcı olabilir. Kanser riskinizi nasıl azaltabileceğiniz konusunda doktorunuzla veya diğer sağlık uzmanınızla konuşun.

Akciğer kanseri için risk faktörleri şunlardır:

1. Sigara, puro ve pipo içmek

Tütün kullanımı, akciğer kanseri için en önemli risk faktörüdür. Sigara, puro ve pipo içmek, akciğer kanseri riskini artırır. Tütün kullanımı, erkeklerde akciğer kanseri vakalarının yaklaşık 10'da 9'una, kadınlarda ise yaklaşık 10'da 8'ine neden olur.

Yapılan çalışmalar, düşük katranlı veya düşük nikotinli sigara içmenin akciğer kanseri riskini azaltmadığını göstermiştir.

Araştırmalar ayrıca, sigara içmenin akciğer kanseri riskini günde içilen sigara sayısı ve sigara içme süresiyle birlikte artırdığını göstermektedir. Sigara içenlerin akciğer kanseri riski, sigara içmeyenlere göre yaklaşık 20 kat daha fazladır.

2. Pasif içicilik

İkinci el tütün dumanına maruz kalmak da akciğer kanseri için bir risk faktörüdür. İkinci el duman, yanan bir sigaradan veya diğer tütün ürünlerinden çıkan veya sigara içenlerin nefesinden çıkan dumandır. İkinci el dumanı soluyan kişiler, sigara içenlerle aynı kanserojen maddelere, ancak daha az miktarda maruz kalırlar. İkinci el dumanı solumaya istemsiz veya pasif içicilik denir.

3. Aile geçmişi

Ailede akciğer kanseri öyküsü bulunması, akciğer kanseri için bir risk faktörüdür. Akciğer kanseri geçirmiş bir akrabası olan kişilerin, akciğer kanseri geçirmiş bir akrabası olmayan kişilere göre akciğer kanserine yakalanma olasılığı iki kat daha fazla olabilir. Sigara içme alışkanlığının ailelerde yaygın olması ve aile üyelerinin pasif içiciliğe maruz kalması nedeniyle, akciğer kanseri riskindeki artışın ailedeki akciğer kanseri öyküsünden mi yoksa sigara dumanına maruz kalmaktan mı kaynaklandığını bilmek zordur.

4. HIV enfeksiyonu

Edinilmiş immün yetmezlik sendromuna (AIDS) neden olan insan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile enfekte olmak, akciğer kanseri riskinin artmasıyla ilişkilidir. HIV ile enfekte olan kişilerin akciğer kanseri riski, enfekte olmayanlara göre iki katından fazla olabilir. HIV ile enfekte olanlarda sigara içme oranları enfekte olmayanlara göre daha yüksek olduğundan, akciğer kanseri riskindeki artışın HIV enfeksiyonundan mı yoksa sigara dumanına maruz kalmaktan mı kaynaklandığı net değildir.

5. Çevresel risk faktörleri

• Radyasyona maruz kalma: Radyasyona maruz kalmak akciğer kanseri için bir risk faktörüdür. Atom bombası radyasyonu, radyoterapi, görüntüleme testleri ve radon, radyasyona maruz kalmanın kaynaklarıdır:
• Atom bombası radyasyonu: Atom bombası patlaması sonrasında radyasyona maruz kalmak akciğer kanseri riskini artırır.
• Radyoterapi: Göğüs bölgesine uygulanan radyoterapi, meme kanseri ve Hodgkin lenfoması da dahil olmak üzere bazı kanser türlerinin tedavisinde kullanılabilir. Radyoterapi, akciğer kanseri riskini artırabilen X ışınları, gama ışınları veya diğer radyasyon türlerini kullanır. Alınan radyasyon dozu ne kadar yüksekse, risk de o kadar yüksek olur. Radyoterapi sonrası akciğer kanseri riski, sigara içmeyenlere göre sigara içen hastalarda daha yüksektir.
• Görüntleme testleri: BT taramaları gibi görüntüleme testleri hastaları radyasyona maruz bırakır. Düşük dozlu spiral BT taramaları, yüksek dozlu BT taramalarına göre hastalara daha az radyasyon verir. Akciğer kanseri taramasında, düşük dozlu spiral BT taramalarının kullanımı radyasyonun zararlı etkilerini azaltabilir.
• Radon: Radon, kaya ve topraktaki uranyumun parçalanmasından kaynaklanan radyoaktif bir gazdır. Yeraltından sızarak havaya veya su kaynaklarına karışır. Radon, zemin, duvar veya temeldeki çatlaklardan evlere girebilir ve zamanla radon seviyeleri artabilir.

Çalışmalar, ev veya iş yerlerinde yüksek düzeyde radon gazının akciğer kanseri vakalarının ve akciğer kanserinden kaynaklanan ölümlerin sayısını artırdığını göstermektedir. Radona maruz kalan sigara içenlerde akciğer kanseri riski, radon gazına maruz kalan sigara içmeyenlere göre daha yüksektir. Hiç sigara içmemiş kişilerde, akciğer kanserinden kaynaklanan ölümlerin yaklaşık %26'sının radon gazına maruz kalmayla bağlantılı olduğu belirlenmiştir.

6. İşyeri maruziyeti

Çalışmalar, aşağıdaki maddelere maruz kalmanın akciğer kanseri riskini artırdığını göstermektedir:

• Asbest.
• Arsenik.
• Krom.
• Nikel.
• Berilyum.
• Kadmiyum.
• Katran ve is.

Bu maddeler, iş yerinde bunlara maruz kalan ve hiç sigara içmemiş kişilerde akciğer kanserine neden olabilir. Bu maddelere maruz kalma düzeyi arttıkça, akciğer kanseri riski de artar. Maruz kalan ve aynı zamanda sigara içen kişilerde akciğer kanseri riski daha da yüksektir.

• Hava kirliliği: Çalışmalar, hava kirliliği seviyelerinin yüksek olduğu bölgelerde yaşamanın akciğer kanseri riskini artırdığını göstermektedir.

7. Ağır sigara içenlerde beta karoten takviyeleri

Beta karoten takviyeleri (hapları) almak, özellikle günde bir veya daha fazla paket sigara içenlerde akciğer kanseri riskini artırır. Risk, her gün en az bir alkollü içecek tüketen sigara içenlerde daha yüksektir.

Aşağıdakiler akciğer kanserine karşı koruyucu faktörlerdir:

1. Sigara içmemek

Akciğer kanserini önlemenin en iyi yolu sigara içmemektir.

2. Sigarayı bırakmak

Sigara içenler, sigarayı bırakarak akciğer kanseri riskini azaltabilirler. Akciğer kanseri tedavisi görmüş sigara içenlerde, sigarayı bırakmak yeni akciğer kanseri riskini düşürür. Danışmanlık, nikotin yerine koyma ürünlerinin kullanımı ve antidepresan tedavisi, sigara içenlerin kalıcı olarak sigarayı bırakmalarına yardımcı olmuştur.

Sigarayı bırakmış bir kişide akciğer kanserini önleme şansı, kişinin kaç yıl ve ne kadar sigara içtiğine ve bırakmasının üzerinden ne kadar zaman geçtiğine bağlıdır. Bir kişi sigarayı bıraktıktan 10 yıl sonra akciğer kanseri riski %30 ila %60 oranında azalır.

Sigarayı uzun süre bırakmak akciğer kanserinden ölüm riskini büyük ölçüde azaltabilse de, risk hiçbir zaman sigara içmeyenlerdeki kadar düşük olmayacaktır. Bu nedenle gençlerin sigaraya başlamaması önemlidir.

3. İşyeri risk faktörlerine daha düşük maruz kalma

İşçileri asbest, arsenik, nikel ve krom gibi kanserojen maddelere maruz kalmaktan koruyan yasalar, akciğer kanseri geliştirme risklerini azaltmaya yardımcı olabilir. İşyerinde sigara içmeyi yasaklayan yasalar ise pasif içicilikten kaynaklanan akciğer kanseri riskini azaltmaya yardımcı olur.

4. Radon maruziyetinin azalması

Radon seviyelerinin düşürülmesi, özellikle sigara içenlerde akciğer kanseri riskini azaltabilir. Evlerdeki yüksek radon seviyeleri, bodrum katlarının yalıtımı gibi radon sızıntısını önleyici önlemler alınarak azaltılabilir.

Aşağıdakilerin akciğer kanseri riskini azaltıp azaltmadığı net değildir:

1. Diyet

Bazı araştırmalar, bol miktarda meyve veya sebze tüketen kişilerin, az tüketenlere göre akciğer kanseri riskinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre daha sağlıksız beslenme alışkanlıklarına sahip olma eğiliminde oldukları göz önüne alındığında, riskteki azalmanın sağlıklı beslenmeden mi yoksa sigara içmemekten mi kaynaklandığını bilmek zordur.

2. Fiziksel aktivite

Bazı çalışmalar, fiziksel olarak aktif olan kişilerin aktif olmayanlara göre akciğer kanseri riskinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, sigara içenlerin fiziksel aktivite düzeyleri sigara içmeyenlerden farklı olduğundan, fiziksel aktivitenin akciğer kanseri riskini etkileyip etkilemediğini bilmek zordur.

Aşağıdakiler akciğer kanseri riskini azaltmaz:

1. Sigara içmeyenlerde beta karoten takviyeleri

Sigara içmeyenler üzerinde yapılan çalışmalar, beta karoten takviyesi almanın akciğer kanseri riskini düşürmediğini göstermektedir.

2. E vitamini takviyeleri

Yapılan çalışmalar, E vitamini takviyesi almanın akciğer kanseri riskini etkilemediğini göstermektedir.

Kaynak:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1