Karaciğer Kanseri Önleme

Karaciğer Kanseri Hakkında Genel Bilgiler

Karaciğer kanseri, karaciğer dokularında kötü huylu (kanser) hücrelerin oluştuğu bir hastalıktır.

Karaciğer, vücuttaki en büyük organlardan biridir. İki lobu vardır ve karın bölgesinin sağ üst tarafını, kaburgaların içinde doldurur. Karaciğerin birçok önemli fonksiyonundan üçü şunlardır:

• Zararlı maddeleri kandan süzerek dışkı ve idrar yoluyla vücuttan atılmalarını sağlamak.
• Yiyeceklerden alınan yağların sindirimine yardımcı olmak için safra üretmek.
• Vücudun enerji için kullandığı glikojeni (şekeri) depolamak.

Karaciğer kanserini erken teşhis ve tedavi etmek, karaciğer kanserinden kaynaklanan ölümleri önleyebilir.

Hepatit virüsünün bazı türleriyle enfekte olmak hepatite ve karaciğer kanserine yol açabilir.

Hepatit en sık hepatit virüsünden kaynaklanır. Hepatit, karaciğerin iltihaplanmasına (şişmesine) neden olan bir hastalıktır. Hepatit nedeniyle uzun süre devam eden karaciğer hasarı, karaciğer kanseri riskini artırabilir.

Hepatit B (HBV) ve hepatit C (HCV), hepatit virüsünün iki türüdür. HBV veya HCV ile kronik enfeksiyon, karaciğer kanseri riskini artırabilir.

1. Hepatit B

HBV, HBV virüsü taşıyan bir kişinin kanı, meni veya diğer vücut sıvılarıyla temas sonucu bulaşır. Enfeksiyon, doğum sırasında anneden çocuğa, cinsel temas yoluyla veya uyuşturucu enjekte etmek için kullanılan iğnelerin paylaşılmasıyla geçebilir. Karaciğerde skarlaşmaya (siroz) neden olabilir ve bu da karaciğer kanserine yol açabilir.

2. Hepatit C

HCV, HCV virüsü taşıyan bir kişinin kanıyla temas sonucu bulaşır. Enfeksiyon, uyuşturucu enjekte etmek için kullanılan iğnelerin paylaşılmasıyla veya daha nadir olarak cinsel temas yoluyla yayılabilir. Geçmişte, kan transfüzyonları veya organ nakilleri sırasında da yayılıyordu. Günümüzde, kan bankaları bağışlanan tüm kanları HCV açısından test etmektedir; bu da kan transfüzyonlarından virüs bulaşma riskini büyük ölçüde azaltmaktadır. Karaciğerde skarlaşmaya (siroz) neden olabilir ve bu da karaciğer kanserine yol açabilir.

Karaciğer Kanseri Önleme

Risk faktörlerinden kaçınmak ve koruyucu faktörleri artırmak kanseri önlemeye yardımcı olabilir.

Kanser risk faktörlerinden kaçınmak, bazı kanser türlerinin önlenmesine yardımcı olabilir. Risk faktörleri arasında sigara içmek, aşırı kilolu olmak ve yeterince egzersiz yapmamak yer alır. Sigarayı bırakmak ve egzersiz yapmak gibi koruyucu faktörleri artırmak da bazı kanser türlerinin önlenmesine yardımcı olabilir. Kanser riskinizi nasıl azaltabileceğiniz konusunda doktorunuzla veya diğer sağlık uzmanınızla konuşun.

Kronik Hepatit B ve C enfeksiyonları, karaciğer kanserine yol açabilecek risk faktörleridir.

Kronik hepatit B (HBV) veya kronik hepatit C (HCV) enfeksiyonu, karaciğer kanseri geliştirme riskini artırır. Bu risk, hem HBV hem de HCV enfeksiyonu olan kişilerde ve hepatit virüsüne ek olarak başka risk faktörlerine sahip kişilerde daha da yüksektir. Kronik HBV veya HCV enfeksiyonu olan erkeklerin, aynı kronik enfeksiyona sahip kadınlara göre karaciğer kanseri geliştirme olasılığı daha yüksektir.

Kronik HBV enfeksiyonu, Asya ve Afrika'da karaciğer kanserinin önde gelen nedenidir. Kronik HCV enfeksiyonu ise Kuzey Amerika, Avrupa ve Japonya'da karaciğer kanserinin önde gelen nedenidir.

Karaciğer kanseri riskini artırabilecek diğer risk faktörleri şunlardır:

1. Siroz

Karaciğer sirozu olan kişilerde karaciğer kanseri gelişme riski artar. Sirozda sağlıklı karaciğer dokusu, skar dokusuyla yer değiştirir. Skar dokusu, karaciğerden kan akışını engeller ve karaciğerin düzgün çalışmasını önler. Kronik alkolizm ve kronik hepatit enfeksiyonları sirozun yaygın nedenleridir. HCV'ye bağlı sirozu olan kişilerde, HBV veya alkol kullanımına bağlı sirozu olan kişilere göre karaciğer kanseri gelişme riski daha yüksektir.

2. Aşırı alkol kullanımı

Aşırı alkol tüketimi, karaciğer kanseri için bir risk faktörü olan siroza neden olabilir. Karaciğer kanseri, sirozu olmayan aşırı alkol kullanıcılarında da görülebilir. Sirozu olan aşırı alkol kullanıcılarının, sirozu olmayan aşırı alkol kullanıcılarına kıyasla karaciğer kanseri geliştirme olasılığı on kat daha fazladır.

Yapılan çalışmalar, HBV veya HCV enfeksiyonu olan ve aşırı alkol tüketen kişilerde karaciğer kanseri riskinin de arttığını göstermiştir.

3. Aflatoksin B1

Aflatoksin B1 (sıcak ve nemli yerlerde saklanan mısır ve kuruyemiş gibi gıdalarda üreyebilen bir mantarın zehri) içeren yiyecekleri tüketmek karaciğer kanseri geliştirme riskini artırabilir. En sık Sahra Altı Afrika, Güneydoğu Asya ve Çin'de görülür.

4. Alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı (NASH)

Alkol dışı steatohepatit (NASH), karaciğerde skar oluşumuna (siroz) ve karaciğer kanserine yol açabilen bir durumdur. Karaciğerde anormal miktarda yağ bulunmasıyla karakterize edilen alkol dışı yağlı karaciğer hastalığının (NAFLD) en şiddetli formudur. Bazı kişilerde bu durum karaciğer hücrelerinde iltihaplanmaya (şişmeye) ve hasara neden olabilir.

NASH'e bağlı siroz, karaciğer kanseri gelişme riskini artırır. Sirozu olmayan NASH hastalarında da karaciğer kanseri vakalarına rastlanmıştır.

5. Sigara içmek

Sigara içmenin karaciğer kanseri riskini artırdığı tespit edilmiştir. Risk, günde içilen sigara sayısı ve sigara içme süresiyle birlikte artmaktadır.

6. Diğer koşullar

Bazı nadir tıbbi ve genetik rahatsızlıklar karaciğer kanseri riskini artırabilir. Bu rahatsızlıklar şunlardır:

• Tedavi edilmemiş kalıtsal hemokromatoz (HH).
• Alfa-1 antitripsin (AAT) eksikliği.
• Glikojen depolama hastalığı.
• Porphyria kutanea tarda (PCT).
• Wilson hastalığı.

Aşağıdaki koruyucu faktörler karaciğer kanseri riskini azaltabilir:

1. Hepatit B aşısı

HBV enfeksiyonunu önlemenin (yenidoğan döneminde HBV aşısı yaptırmak suretiyle) çocuklarda karaciğer kanseri riskini azalttığı gösterilmiştir. Aşı yaptırmanın yetişkinlerde karaciğer kanseri riskini azaltıp azaltmadığı henüz bilinmemektedir.

2. Kronik hepatit B enfeksiyonunun tedavisi

Kronik HBV enfeksiyonu olan kişiler için tedavi seçenekleri arasında interferon ve nükleos(t)id analog (NA) tedavisi yer almaktadır. Bu tedaviler karaciğer kanseri gelişme riskini azaltabilir.

3. Aflatoksin B1'e maruz kalmanın azalması

Aflatoksin B1'i yüksek miktarda içeren gıdaları, bu zehirin çok daha düşük seviyede bulunduğu gıdalarla değiştirmek, karaciğer kanseri riskini azaltabilir.

Kaynak:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR433423&type=1